In deze Praattafel WOW hebben wij bewust voor een thema gekozen, dat jullie zeker spannend zullen vinden. Het gaat over wie wij zijn, de manier hoe we daarheen geraakt zijn, en hoe het met anderen zit. Het Bewustzijn, iedereen heeft het, maar meteen moeten we echt erover gaan nadenken wat dit kan betekenen voor ons. Maakt het ons uniek? Maakt het ons tot de mens die we zijn?

SHOWNOTES:

In deze aflevering onderzoeken we het ongrijpbare begrip ‘bewustzijn’ vanuit evolutionair, biologisch en technologisch perspectief.

Onderwerpen in deze uitzending:

  • De oorsprong van het bewustzijn: Hoe indirecte aanwijzingen zoals symbolisch denken, grotkunst in Lascaux en begrafenisrituelen bij Neanderthalers wijzen op een groeiend besef van mortaliteit.
  • De biologie van de geest: De rol van de prefrontale cortex en de neocortex bij zelfbewustzijn en planning.
  • Dromen en de Neocortex: Waarom zoogdieren dromen tijdens hun REM-slaap (en vogels of reptielen waarschijnlijk niet) als een soort reset-mechanisme.
  • Verschillende vormen van bewustzijn: * Fenomenaal bewustzijn: De subjectieve ervaring (Qualia), zoals de smaak van koffie.
    • Toegangsbewustzijn: Informatie die beschikbaar is voor denken en handelen.
    • Zelfbewustzijn: Het besef van jezelf als een apart individu.
  • De Spiegeltest (MSR): Welke dieren herkennen zichzelf? We bespreken de resultaten bij mensenkinderen, mensapen, dolfijnen, eksters en zelfs mieren.
  • AI en de ‘Chinese Kamer’: Een uitleg van het gedachte-experiment van John Searle over het verschil tussen syntax (regels volgen) en semantiek (begrip) in kunstmatige intelligentie.
  • Locked-in syndroom en de toekomst: Hoe Brain-Computer Interfaces (zoals Neuralink) mensen die volledig verlamd zijn weer een stem kunnen geven.

Hosts:

  • Istvan Le-Lussie (vanuit zijn Mancave Studio in Bergen)
  • Mario Rogget (vanuit Rotterdam)
  • Minja (vanuit Duitsland)

Referenties & Links:

  • Bezoek praattafel.be voor het uitgebreide dossier over bewustzijn en aanvullend studiemateriaal.
  • Bekijk de afbeeldingen en links naar de besproken experimenten (zoals de mieren-spiegeltest) in de volledige shownotes op de website.

1. De Chinese Kamer van Searle

Dit gedachte-experiment, bedacht door filosoof John Searle, wordt in de podcast gebruikt om uit te leggen hoe AI-modellen zoals ChatGPT functioneren zonder werkelijk ‘begrip’ te hebben.

  • Het Scenario: Stel je voor dat je in een afgesloten kamer zit en geen woord Chinees spreekt.
  • De Input: Via een gleuf in de deur krijg je briefjes met Chinese tekens.
  • Het Handboek: In de kamer heb je een dik regelboek dat precies zegt: “Als je teken X ziet, schrijf dan teken Y op”.
  • De Output: Je volgt de regels en schuift het resultaat naar buiten. Voor de mensen buiten de kamer lijkt het alsof je vloeiend Chinees spreekt, terwijl je in werkelijkheid alleen maar symbolen manipuleert zonder de betekenis te kennen.

De Conclusie: AI heeft een syntax (regels en patronen), maar mist de semantiek (werkelijke betekenis en bewustzijn).