“Wetenschap? Dat is ook maar een mening, toch?” 🙄 We horen het de laatste tijd steeds vaker aan de stamtafel. Maar hoe werkt dat hele wetenschappelijke systeem nou écht? In aflevering 381 van Wetenschap Op Woensdag duiken Istvan, Mario en Minya diep in de wondere wereld van de wetenschappelijke methode!

#Praattafel #WetenschapOpWoensdag #Wetenschap #PodcastNL #KarlPopper #AI #PeerReview #Innovatie

Vanuit de ManKave Studio in Oud-Bergen reizen we van de oude Grieken en middeleeuwse heksenverbrandingen, langs Karl Poppers zwarte zwanen, tot aan de absolute waan van de dag: hallucinerende AI die neprecensies in wetenschappelijke bladen smokkelt. Onderweg leer je waarom een kikker zonder pootjes niet per se doof is, wat een kind met een hete bakpan te maken heeft met empirisch onderzoek, en hoe de wetenschap zichzelf continu corrigeert (of probeert te corrigeren).

  • Welkom aan de Praattafel
    Istvan opent de show en introduceert het thema van vandaag: de strijd tegen misinformatie en het begrijpen van het wetenschappelijke systeem.
  • “De wetenschap bestaat eigenlijk niet”
    Minya legt uit waarom er niet één wetenschap is, maar een enorme hoeveelheid subdisciplines. Wat hen bindt is de methode van verificatie. Aan de hand van een kind en een hete bakpan wordt ’trial and error’ uitgelegd. Plus: de fabel van de dove kikker.
  • Een reis door de geschiedenis
    Mario neemt ons mee naar de oude Grieken (Thales van Milete en Eratosthenes) en de overgang van mythe naar natuurlijke verklaringen. Minya vult aan met de Islamitische Gouden Eeuw (Al-Chwaridjmi en Ibn al-Haytham) en de geboorte van de universiteiten in de hoge middeleeuwen.
  • Rectificatie: Heksen en Galileo
    Een hardnekkige fabel ontkracht: heksenverbrandingen waren geen middeleeuws fenomeen, maar vonden juist plaats tijdens de vroege moderne tijd—recht tegenover de wetenschappelijke revolutie van Galileo. Was het een tegenreactie op vernieuwing?
  • De Wetenschappelijke Loop & De Oorsprong van Peer Review
    Istvan legt de 6 stappen van de wetenschappelijke methode uit. Mario deelt een historisch feitje: de allereerste vorm van peer review stamt al uit de 9e eeuw van de Syrische arts Al-Ruhawi. Daarnaast passeren historische fraudegevallen zoals de Piltdown Man en de koude kernfusie de revue.
  • Popper vs. Kuhn: Falsificatie en Paradigmadrama
    Het zware denkwerk: Karl Popper en zijn principe van falsifieerbaarheid (hoe bewijs je dat niet alle zwanen wit zijn?). Tegenover hem staat Thomas Kuhn met zijn theorie over paradigmaverschuivingen. Is wetenschap puur rationeel, of ook een sociologisch proces?
  • De Moderne Crisis: ‘Publish or Perish’ & Hallucinerende AI
    De schaduwzijde van de moderne wetenschap. De enorme publicatiedruk leidt tot ‘p-hacking’ en de replicatiecrisis (o.a. het Diederik Stapel-schandaal). Minya deelt schokkende cijfers uit 2024-2026: AI-tools die massaal nep-referenties genereren en zo peer reviews infiltreren. Gelukkig is daar Claude Fable om de boel te factchecken.

Besproken Literatuur & Bronnen

  • Ishaq ibn Ali al-Ruhawi – Ethics of the Physician (Vroegste vorm van peer review)
  • Thomas Kuhn – The Structure of Scientific Revolutions (1962)
  • Karl Popper – Theorieën over falsificatie en het demarcatiecriterium.
  • The Lancet (2026) – Studie naar de impact van AI-gegenereerde ‘spookreferenties’ in biomedische papers.

Contact & Community

Wil je meepraten over deze aflevering? Laat van je horen!