“Ik weet dat ik niets weet” — maar weten we eigenlijk wel wie wél wat weet? In de nieuwste ‘Wetenschap Op Woensdag’ duiken Mario, Minya en Istvan van De Praattafel in meer dan 2000 jaar filosofie! Van de Atheense markt met Socrates tot de invloed van AI en algoritmes op ons denken vandaag.

Shownotes: Filosofie door de eeuwen heen & de actualiteit in het AI-tijdperk

🏛 Inhoudsopgave & Onderwerpen

  • Introductie & Welkom
    • Opening van Praattafel #385 vanuit Out-Bergen, Rotterdam en Mainz-Mombach.
    • Bekende citaten van Socrates, Descartes en Nietzsche ter introductie.
  • Wat is Filosofie eigenlijk?
    • Etymologie: Philein (liefhebben) & Sophia (wijsheid).
    • Wat doet een filosoof? De juiste vragen stellen over wat we als ‘zelfsprekend’ beschouwen.
    • De 5 takken van filosofie: Metafysica, Kennisleer (Epistemologie), Ethiek, Logica en Politieke Filosofie.
    • Het begin van filosofie: Verwondering (Thauma) en twijfel (Aristoteles).
  • Een Vogelvlucht door de Geschiedenis
    • Oudheid: Thales van Milete (alles is water) & de sprong van mythes naar logica.
    • Klassieke Periode: Socrates, Plato en Aristoteles.
    • Hellenisme & Middeleeuwen: Stoïcisme, Epicurisme, Augustinus, Thomas van Aquino en de bewaring van Griekse teksten in de Islamitische wereld (Averroes, Avicenna).
    • Verlichting: Rationalisme vs. Empirisme (Descartes, Locke, Hume, Kant) en de 19e/20e eeuw (Hegel, Heidegger, Sartre).
  • Zes Uitgelichte Denkers
    • Socrates: Sokratische methode, maieutiek (de ‘vroedvrouwkunst’), “Ik weet dat ik niets weet”, en zijn veroordeling.
    • René Descartes: Methodische twijfel, “Cogito, ergo sum”, en het lichaam-geest dualisme.
    • Arthur Schopenhauer: De wereld als ‘wil en voorstelling’, filosofisch pessimisme, en verlichting via esthetiek & mededogen.
    • Friedrich Nietzsche: Slaven- vs. meestermoraal, “God is dood”, nihilisme, de Übermensch en misbruik van zijn werk door zijn zus.
    • Ludwig Wittgenstein: De relatie tussen taal en werkelijkheid, van de Tractatus tot ’taalspelen’.
    • Hannah Arendt: Totalitarisme, “De banaliteit van het kwaad” (het Eichmann-proces), en het belang van de publieke ruimte.
  • Filosofie in het AI- & Social Media-Tijdperk
    • Epistemologische crisis: Hoe weten we wat echt is in een wereld van AI-gegenereerde content?
    • Bewustzijn: Kan een Large Language Model (LLM) echt denken, of is het een ‘statistische papegaai’?
    • Social Media & Publieke Ruimte: Algoritmes, fabeltjesfnuiken en het verlies van zelfstandig kritisch denken.
    • Kennis-atrofie: Wat gebeurt er als we onze denk- en programmeertaken volledig uitbesteden aan machines?
  • Afronding & Bonus
    • Zelf filosoferen: Bekijk het stappenplan/bouwpakket in ons dossier op de website!
    • Reageren kan via e-mail of de WhatsApp Community.