Heb je je ooit afgevraagd hoe je met een straaltje licht hersencellen kunt aan- en uitzetten? Of hoe een gigantische kubieke kilometer Zuidpoolijs dienstdoet als kosmische telescoop? In deze aflevering Praattafel ‘Wetenschap Op Woensdag’ duiken Mario, Minya en Istvan in de fascinerende wereld van de Nobelprijzen! Geen saaie formules, maar verwondering en een flinke dosis humor aan tafel.
#Praattafel #WetenschapOpWoensdag #Podcast #Nobelprijs #Wetenschap #Optogenetica #Neutrinos #Chemie #IceCube #Sterrenkunde

Shownotes

Uitgebreid dossier

Datum: 4 november 2026

  • Optogenetica: Hoe algen en lichtgevoelige eiwitten ons brein helpen ontcijferen (en wellicht blindheid bestrijden)!
  • IceCube: De Belgisch-Amerikaanse fysicus Francis Halzen en zijn speurtocht naar ongrijpbare ‘spookdeeltjes’ (neutrino’s) vanuit diep onder het Antarctische ijs.
  • Spiegelbeeldchemie: Het mysterie van chiraliteit – waarom het leven links- of rechtshandig is en hoe moleculaire autokatalyse medicijnproductie revolutioneert.
  • En een pittig toetje: Waarom is de Nobelprijs voor de Economie eigenlijk géén echte exacte wetenschap? En hoe zit het met die AI-bubbel?
  • Introductie & Welkom.
  • Terugblik op de eerdere Ig Nobelprijzen en de overstap naar de wetenschappelijke Nobelprijzen.
  • Fysiologie en Geneeskunde: Optogenetica
  • De ontdekking van kanaalrhodopsine uit eencellige algen en het gebruik van licht om individuele neuronen te besturen.
  • De pioniers: Karl Deisseroth, Peter Hegemann, Georg Nagel (en vroege bijdragen vano.a. Gero Miesenböck en Zhuo-Hua Pan).
  • Mogelijke toepassingen: Hersenonderzoek naar depressie, verslaving en epilepsie, en het herstel van gezichtsvermogen bij blindheid.
  • Natuurkunde: IceCube & Kosmische Neutrino’s
  • De Belgische onderzoeker Francis Halzen en het IceCube Neutrino Observatory op Antarctica.
  • Wat zijn neutrino’s (“spookdeeltjes”) en waarom zijn ze zo lastig te vangen?
  • Een detector van één kubieke kilometer helder ijs, duizenden lichtsensoren en Cherenkovstraling.
  • Het ontstaan van neutrino-astronomie: Rechtstreeks kijken naar blazars, actieve sterrenstelsels en kosmische deeltjesversnellers.
  • Scheikunde: Het Raadsel van Chiraliteit
  • Moleculen die elkaars spiegelbeeld zijn: Wat is chiraliteit en homo-chiraliteit?
  • Van de kristallen van Louis Pasteur tot de doorbraken van Henri B. Kagan en Kenso Soai.
  • Asymmetrische autokatalyse (de Soai-reactie): Hoe een minuscuul toevalsverschil leidt tot 100% zuiverheid.
  • Het belang voor medicijnontwikkeling en inzichten in het ontstaan van het vroege leven op aarde.
  • Discussie: Economie & De AI-Bubbel
  • Waarom de Nobelprijs voor de Economie (officieel van de Zweedse Centrale Bank) geen exacte wetenschap is.
  • Misverstanden over de uitreiking: Stockholm versus Oslo.
  • Kritische blik op de financiering en winstmodellen achter hedendaagse AI-startups en datacenters.
  • Afsluiting & Vooruitblik
  • Volgende aflevering: Maandag met gast-DJ Puck.
  • Reacties en dossiers via info@praattafel.be en praattafel.be.