🧠 Wat gebeurt er als de scanner of een bloedtest je niet kan vertellen wat er aan de hand is? Vorige week bespraken Mario, Minya en Istvan de lichamelijke diagnostiek, maar deze woensdag duiken we diep in de psychische diagnostiek! Van de werking van de DSM-5 en de ICD-11 tot de verschuiving naar het bio-psycho-sociale model: hoe bepalen clinici eigenlijk wat er onder onze hersenpan gebeurt? We reizen ook terug in de tijd! 🕰️

Van de vier lichaamssappen van Hippocrates en de beruchte ‘dolhuizen’ tot de revolutionaire stappen van Philippe Pinel, William Tuke en Emil Kraepelin. En natuurlijk kan psychopsychiatrische ‘rockster’ Sigmund Freud niet ontbreken. (Spoiler: soms is een sigaar gewoon een sigaar… of toch niet? 🚬😉)

https://open.spotify.com/episode/70ykmWGZqO03gNWiqqzcif?si=czVYTnBURd-b4KbMiwjjIw

📝 Shownotes: Aflevering 375 – Psychische diagnostiek

Seizoen: Corona-scène

Datum: 17 juni 2026

Presentatie: Istvan Lelelussy (vanuit de Man-Cave in Oud-Berchem), Mario Rogget (Rotterdam) en Minya (omgeving Mainz).

Samenvatting van de aflevering

In deze aflevering verschuift de focus van de Praattafel van fysieke naar psychische diagnostiek. In tegenstelling tot somatische aandoeningen, is er voor een depressie of schizofrenie geen eenvoudige bloedtest of scan. De heren (en dame) bespreken hoe psychische diagnoses worden gesteld op basis van klinische observatie, gedrag en uitsluiting, en hoe het diagnostische landschap door de eeuwen heen is veranderd.

Key onderwerpen & Tijdsstempels (indicatief)

  • – Introductie & Welkom Welkom aan alle ‘praattafelaars’, streamers en volgers uit de WhatsApp-community. Introductie van het thema: Psychische diagnostiek (deel 2).
  • – Wat is psychische diagnostiek? Het verschil tussen somatische en psychische diagnostiek. De rol van klinische observatie, gestructureerde bevraging en de uitsluitingsdiagnose (het uitsluiten van organische/biologische oorzaken).
  • – Classificatiesystemen: DSM vs. ICD
    • DSM-5 / DSM-5-TR: Uitgegeven door de American Psychiatric Association (APA). Werkt voornamelijk categorisch (je hebt een stoornis of je hebt hem niet).
    • ICD-11: Uitgegeven door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Breder georiënteerd (omvat alle ziektes) en heeft een meer dimensionele aanpak.
  • – Categorisch versus Dimensioneel denken De verschuiving in de psychiatrie: van het strikt indelen in hokjes (categorisch) naar het kijken naar een continuüm van symptomen (dimensioneel), zoals angst of somberheid die in mate kunnen verschillen.
  • – De Psychiatrische Anamnese & Onderzoek Hoe verloopt een psychologisch onderzoek? Van de hoofdklacht en de familie-anamnese tot het ‘mentale status onderzoek’ (kijken naar spraak, affect, gedachte-inhoud en cognitie). De bekende MoCA-test passeert de revue.
  • – Het Bio-Psycho-Sociale Model & Neuro-metabole Psychiatrie Mario legt uit waarom psychiatrie altijd een biologische grondslag heeft (neurotransmitters zoals serotonine en dopamine, darm-hersen-as, immuunsysteem), maar dat psychologische en sociale factoren bepalen of een aanleg daadwerkelijk tot uiting komt.
  • – Historisch Perspectief: Van Humoren naar Humane Behandeling
    • De leer van de vier lichaamssappen (Hippocrates & Galenus).
    • De middeleeuwse dolhuizen en ketens.
    • Philippe Pinel & William Tuke: De pioniers van de ‘moral treatment’ (humane behandeling op basis van respect en rust in plaats van straf).
  • – Emil Kraepelin: De Vader van de Moderne Diagnostiek Hoe Kraepelin aan het eind van de 19e eeuw systematisch stoornissen begon te beschrijven op basis van verloop, met zijn bekende onderscheid tussen dementia praecox (schizofrenie) en de manic-depressieve krankzinnigheid.
  • – Sigmund Freud & De Psychoanalyse Een kritische en humoristische blik op de ‘rockster’ van de psychiatrie:
    • Het concept van het onbewuste (de ijsberg).
    • De structuur van de psyche: Es, Ich en Über-Ich.
    • De psychoseksuele ontwikkelingsfasen (oraal, anaal, fallisch, latent, genitaal) en het controversiële Oedipuscomplex.
    • De behandelmethode: vrije associatie en droomanalyse.
  • – Oliver Sacks & Exotische Hersenafwijkingen Bespreking van neuroloog/psychiater Oliver Sacks en zijn boek ‘De man die zijn vrouw voor een hoed hield’, waarin bizarre casussen (zoals visuele agnosie) laten zien hoe neurologische afwijkingen gedrag beïnvloeden.
  • – De Medicalisering van Gedrag & De Rosenhan Studie Wanneer wordt ‘normaal’ gedrag (zoals druk zijn) een stoornis (ADHD)? Diskussie over de beroemde Rosenhan-studie uit 1973, die pijnlijk blootlegde hoe subjectief psychiatrische labels kunnen zijn.

🔗 Handige Links & Documenten

  • Bekijk het uitgebreide dossier en de volledige literatuurlijst van deze aflevering op praattafel.be.
  • Praat gezellig mee via onze socials: Facebook, Instagram of word lid van de Praattafel WhatsApp Community!
  • Vragen of feedback? Mail ons via info@praattafel.be.

DOSSIER